Οι «καλοκαιρινές» προτάσεις κινούνται ανάμεσα στο βιβλίο παραλίας και στο εγχειρίδιο επιβίωσης στον 20ό και τον 21ο αιώνα: κατασκοπία, Ψυχρός Πόλεμος, Ρωσία, Ουκρανία, Ιράν, τρομοκρατία, πυρηνική εποχή, γενοκτονίες, κρατικά ψέματα και δημοσιογράφοι που βρέθηκαν εκεί καταγράφοντας το ανθρώπινο κόστος των γεγονότων.

Μια πιθανή καλοκαιρινή διαδρομή

Για όσους θέλουν να κινηθούν πιο κατασκοπικά, η διαδρομή μπορεί να ξεκινήσει με τον Macintyre, να περάσει από το The Angel και το Bridge of Spies και να καταλήξει στο Argo. Είναι η πιο κινηματογραφική πλευρά της Ιστορίας: μυστικές υπηρεσίες, διπλοί πράκτορες, ψεύτικες ταυτότητες και αποφάσεις που λαμβάνονται στο ημίφως.

Για όσους προτιμούν τη μεγάλη ιστορική εικόνα, η διαδρομή περνά από τον Galeotti, τον Snyder, την Applebaum και την Alexievich. Εκεί η Ρωσία και η Ουκρανία δεν εμφανίζονται ως καθημερινή επικαιρότητα, αλλά ως ιστορικό πεδίο μακράς διάρκειας: αυτοκρατορία, βία, μνήμη, λιμός, πόλεμος, ψέμα.

Και για όσους αντέχουν τα πιο σκοτεινά νερά του 21ου αιώνα, υπάρχει η διαδρομή της 11ης Σεπτεμβρίου, του Ιράκ, του Γκουαντάναμο και του μυστικού κράτους: The Looming Tower, Ghost Wars, Zero Dark Thirty, The Report, The Mauritanian και Official Secrets. Εντάξει, ανάλαφρα δεν είναι αλλά έχουν αγωνία και δράση. Σαν το καλοκαίρι 2026…

1. Κατάσκοποι, διπλοί πράκτορες και μυστικοί πόλεμοι (φουλ του Macintyre)

Ο κατάσκοπος και ο προδότης — Ben Macintyre, Κλειδάριθμος, 592 σελ.
Η πραγματική ιστορία του Όλεγκ Γκορντιέφσκι, αξιωματικού της KGB που έγινε ένας από τους σημαντικότερους πληροφοριοδότες της Δύσης στον Ψυχρό Πόλεμο.
Το βιβλίο διαβάζεται σαν θρίλερ, αλλά το ενδιαφέρον του είναι βαθιά πολιτικό: δείχνει πώς η πληροφορία, η ιδεολογική ρήξη και η προσωπική απόφαση ενός ανθρώπου μπορούν να επηρεάσουν τις ισορροπίες ανάμεσα σε πυρηνικές δυνάμεις.

Πράκτορας Σόνυα — Ben Macintyre, Κλειδάριθμος, 568 σελ.
Η ζωή της Ούρσουλα Κουτσίνσκι, της σοβιετικής κατασκόπου που έμεινε γνωστή ως Sonya.
Από την Ευρώπη έως την Άπω Ανατολή και τη Βρετανία, η ιστορία της συνδέεται με τον αντιφασισμό, τη σοβιετική κατασκοπία και τα μυστικά της πυρηνικής εποχής. Είναι ταυτόχρονα ιστορία ιδεολογίας, φύλου και αόρατης ισχύος.

Επιχείρηση Κιμάς — Ben Macintyre, Κλειδάριθμος, 592 σελ.
Η αληθινή ιστορία της βρετανικής επιχείρησης παραπλάνησης των Ναζί πριν από την απόβαση των Συμμάχων στη Σικελία.
Ένα πτώμα, ψεύτικα έγγραφα και μια σχεδόν απίθανη σκηνοθεσία έγιναν μέρος της πολεμικής στρατηγικής. Το βιβλίο θυμίζει ότι στον πόλεμο η εξαπάτηση δεν είναι διακοσμητική λεπτομέρεια, αλλά συχνά κανονικό πεδίο μάχης.

Operation Mincemeat — ταινία, διαθέσιμο για ψηφιακή ενοικίαση/αγορά / Apple TV/ Google Play Movies

Η κινηματογραφική εκδοχή της βρετανικής επιχείρησης παραπλάνησης πριν από την απόβαση στη Σικελία.

Η Πολιορκία — Ben Macintyre, Κλειδάριθμος, 576 σελ.
Η πολιορκία της ιρανικής πρεσβείας στο Λονδίνο το 1980 και η επιχείρηση των SAS που προβλήθηκε σχεδόν σε απευθείας μετάδοση.
Το γεγονός βρίσκεται στην τομή Μέσης Ανατολής, βρετανικής πολιτικής, τρομοκρατίας και τηλεοπτικής εποχής. Είναι μια ιστορία για τη στιγμή που η αντιτρομοκρατική επιχείρηση γίνεται και δημόσιο θέαμα.

The Courier — ταινία, διαθέσιμο για ψηφιακή ενοικίαση/αγορά / Apple TV / Prime Video.
Η ταινία βασίζεται στην ιστορία του Βρετανού επιχειρηματία Γκρέβιλ Γουίν και του Σοβιετικού αξιωματικού Όλεγκ Πενκόφσκι.
Το πλαίσιο είναι η Κρίση των Πυραύλων της Κούβας και η αγωνία ενός κόσμου που έφτασε κοντά στον πυρηνικό πόλεμο. Μια υπενθύμιση ότι η Ιστορία μερικές φορές εξαρτάται από ανθρώπους που δεν μοιάζουν καθόλου με ήρωες.

Bridge of Spies — ταινία, Apple TV / διαθέσιμο για ψηφιακή ενοικίαση/αγορά
Η ταινία του Στίβεν Σπίλμπεργκ ανασυνθέτει την ανταλλαγή του Σοβιετικού κατασκόπου Ρούντολφ Άμπελ με τον Αμερικανό πιλότο Φράνσις Γκάρι Πάουερς.
Πίσω από την κατασκοπική ιστορία υπάρχει ένα θεσμικό ερώτημα: τι σημαίνει κράτος δικαίου όταν η πολιτική ατμόσφαιρα ζητά εχθρούς, προδότες και γρήγορες καταδίκες; Η ιστορία είχε κυκλοφορήσει παλιά στις θρυλικές εκδόσεις ΒΙΠΕΡ.

2. Ρωσία, Ουκρανία και η μακρά μνήμη της αυτοκρατορίας

Μικρή ιστορία της Ρωσίας: Από τον παγανισμό στον Πούτιν — Mark Galeotti, Πατάκης, περ. 288 σελ.
Σύντομη, πυκνή εισαγωγή στη ρωσική ιστορία, από τις απαρχές έως τη σημερινή Ρωσία του Πούτιν.
Δεν είναι βαριά μονογραφία, αλλά χρήσιμος χάρτης προσανατολισμού: Κίεβο, Μόσχα, τσαρική αυτοκρατορία, σοβιετικός αιώνας, μετασοβιετική κρίση και επιστροφή της αυτοκρατορικής φαντασίωσης.

Αιματοβαμμένες χώρες — Timothy Snyder, Παπαδόπουλος, 568 σελ.
Ένα από τα βασικά βιβλία για την Ανατολική Ευρώπη ανάμεσα στον Χίτλερ και τον Στάλιν.
Η Ουκρανία, η Πολωνία, η Λευκορωσία και οι χώρες της Βαλτικής εμφανίζονται όχι ως περιφέρεια της Ιστορίας, αλλά ως το κέντρο της πιο φονικής ζώνης του 20ού αιώνα. Απαραίτητο για να καταλάβει κανείς γιατί ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν άρχισε το 2022 μέσα σε ιστορικό κενό.

Ο κόκκινος λιμός — Anne Applebaum, Αλεξάνδρεια, 512 σελ.
Η ιστορία του Holodomor, του λιμού που έπληξε την Ουκρανία στις αρχές της δεκαετίας του 1930.
Το βιβλίο δείχνει πώς η πείνα μπορεί να γίνει εργαλείο πολιτικής εξόντωσης και πώς η μνήμη μιας καταστροφής επιβιώνει ακόμη κι όταν ένα καθεστώς προσπαθεί να την εξαφανίσει.

Σιδηρούν παραπέτασμα — Anne Applebaum, Αλεξάνδρεια, 632 σελ.
Η ιστορία της σοβιετικής επιβολής στην Ανατολική Ευρώπη μετά το 1945.
Το βιβλίο δεν περιγράφει απλώς την εγκατάσταση φιλοσοβιετικών καθεστώτων· δείχνει πώς αλλάζει μια κοινωνία όταν το κράτος καταλαμβάνει κόμματα, θεσμούς, νεολαία, ΜΜΕ, κουλτούρα και καθημερινή ζωή.

Ο δρόμος προς την ανελευθερία — Timothy Snyder, Παπαδόπουλος, 448 σελ.
Ένα βιβλίο για τη Ρωσία, την Ευρώπη και την Αμερική στην εποχή της μετα-αλήθειας.
Ο Snyder συνδέει τη ρωσική πολιτική σκέψη, την προπαγάνδα, την αποδυνάμωση της δημοκρατίας και την επίθεση στην έννοια της αλήθειας. Χρήσιμο για όσους θέλουν να διαβάσουν τον Πούτιν όχι μόνο ως γεωπολιτικό παίκτη, αλλά ως παραγωγό ιδεολογίας.

Βλαντίμιρ Πούτιν: Ο άνθρωπος δίχως πρόσωπο — Masha Gessen, Πατάκης, περ. 430 σελ.
Η ανάδυση του Πούτιν μέσα από τη μετασοβιετική Ρωσία, την κουλτούρα της KGB και τη βία της εξουσίας.
Το βιβλίο ανήκει στα πιο χρήσιμα πορτρέτα του Ρώσου προέδρου, ακριβώς επειδή δεν τον αντιμετωπίζει ως αίνιγμα, αλλά ως προϊόν ενός συστήματος που έμαθε να κυβερνά χωρίς λογοδοσία.

Το τέλος του κόκκινου ανθρώπου — Svetlana Alexievich, Πατάκης, περ. 682 σελ.
Η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης μέσα από φωνές ανθρώπων που έζησαν τον κόσμο να τελειώνει χωρίς να τελειώνει.
Δεν είναι πολιτική ιστορία με τη στενή έννοια, αλλά ιστορία ψυχισμών: τι γίνεται όταν μια αυτοκρατορία καταρρέει, αλλά οι συνήθειες, οι φόβοι, οι νοσταλγίες και οι βεβαιότητές της μένουν ζωντανές.

3. 11η Σεπτεμβρίου, τρομοκρατία και μυστικό κράτος

The Looming Tower — Lawrence Wright, Penguin, 576 σελ.
Ένα από τα σημαντικότερα βιβλία για την πορεία προς την 11η Σεπτεμβρίου.
Ακολουθεί την άνοδο της Αλ Κάιντα, τις ιδεολογικές της ρίζες, τον Μπιν Λάντεν, αλλά και τις αποτυχίες συντονισμού ανάμεσα στις αμερικανικές υπηρεσίες. Είναι βιβλίο για την τρομοκρατία, αλλά και για τη γραφειοκρατική τύφλωση πριν από την καταστροφή.

The Looming Tower — μίνι σειρά, Disney+ / Hulu, Apple TV διαθέσιμο για ενοικίαση ή αγορά/ Google Play Movies
Η σειρά βασίζεται στο βιβλίο του Lawrence Wright και παρακολουθεί την άνοδο της Αλ Κάιντα πριν από την 11η Σεπτεμβρίου.
Το ενδιαφέρον της δεν βρίσκεται μόνο στους τρομοκράτες, αλλά και στις αμερικανικές υπηρεσίες: FBI, CIA, ανταγωνισμοί, χαμένες πληροφορίες και θεσμικές αποτυχίες. Δείχνει την 11η Σεπτεμβρίου όχι ως κεραυνό εν αιθρία, αλλά ως καταστροφή που πλησίαζε.

Ghost Wars — Steve Coll, Penguin, 736 σελ.

Η ιστορία της CIA, του Αφγανιστάν, των μουτζαχεντίν, των Ταλιμπάν και του Μπιν Λάντεν πριν από την 11η Σεπτεμβρίου.
Βαρύ, αλλά απαραίτητο για να καταλάβει κανείς πώς οι μυστικές επιχειρήσεις του Ψυχρού Πολέμου άφησαν πίσω τους έναν κόσμο που αργότερα εξερράγη στα χέρια όλων.

Zero Dark Thirty — ταινία / Apple TV Store, διαθέσιμο για ενοικίαση ή αγορά
Η ταινία παρακολουθεί το δεκαετές κυνήγι του Οσάμα μπιν Λάντεν μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου.
Η σημασία της βρίσκεται και στη διαμάχη που προκάλεσε: μέχρι πού φτάνει ένα κράτος όταν πιστεύει ότι βρίσκεται σε πόλεμο χωρίς τέλος; Και τι κάνει η ανάγκη για ασφάλεια στη γλώσσα της νομιμότητας;

The Report — ταινία, Prime Video με τίτλο «Η αποκάλυψη»
Η ταινία βασίζεται στην έρευνα της Γερουσίας των ΗΠΑ για το πρόγραμμα βασανιστηρίων της CIA μετά την 11η Σεπτεμβρίου.
Εδώ το θέμα δεν είναι η καταδίωξη των τρομοκρατών, αλλά η λογοδοσία του κράτους. Μια ταινία για το πώς γράφεται —και πώς επιχειρείται να θαφτεί— μια επίσημη αλήθεια.

The Mauritanian — ταινία / Apple TV Store, διαθέσιμο για ενοικίαση ή αγορά

Η υπόθεση του Mohamedou Ould Slahi, που κρατήθηκε στο Γκουαντάναμο χωρίς να καταδικαστεί.
Η ταινία μεταφέρει το βλέμμα από το «κυνήγι της τρομοκρατίας» στο ανθρώπινο κόστος του. Είναι πρόταση για όσους θέλουν να δουν τι μένει από το κράτος δικαίου όταν ο φόβος γίνεται μόνιμο καθεστώς.

Official Secrets — ταινία / DVD

Η ιστορία της Katharine Gun, υπαλλήλου της βρετανικής GCHQ, που διέρρευσε πληροφορίες για αμερικανοβρετανική προσπάθεια πίεσης χωρών πριν από τον πόλεμο στο Ιράκ.
Η ταινία συνδέεται με το 2003, τον πόλεμο στο Ιράκ και το ερώτημα της νομιμοποίησης: ποιος λέει την αλήθεια όταν η εξουσία έχει ήδη αποφασίσει τον πόλεμο;

4. Ιράν, Ισραήλ, Μέση Ανατολή: πληροφορίες, όμηροι, πόλεμοι, εκδίκηση

Argo — ταινία, Netflix

Η ταινία βασίζεται στην επιχείρηση διάσωσης έξι Αμερικανών διπλωματών μετά την Ιρανική Επανάσταση και την κρίση ομήρων στην Τεχεράνη.
Η CIA στήνει μια ψεύτικη χολιγουντιανή παραγωγή για να τους βγάλει από το Ιράν. Μια σχεδόν παράλογη ιστορία, που δείχνει πόσο συχνά η κατασκοπία δανείζεται τα εργαλεία της μυθοπλασίας.

The Angel — ταινία, Netflix

The Angel: The Egyptian Spy Who Saved Israel — Uri Bar-Joseph, Harper, 344 σελ.
Το βιβλίο πίσω από την ταινία του Netflix για τον Ασράφ Μαρουάν, υψηλόβαθμο Αιγύπτιο αξιωματούχο,γαμπρό του Νάσερ και στενό συνεργάτη του Ανουάρ Σαντάτ, που φέρεται να προειδοποίησε το Ισραήλ πριν από τον Πόλεμο του Γιομ Κιπούρ το 1973.
Η υπόθεση συνδέεται με ένα ερώτημα που παραμένει ανοιχτό: ήταν ο Μαρουάν πολύτιμη πηγή της Μοσάντ, διπλός πράκτορας ή μέρος αιγυπτιακής παραπλάνησης; Η αξία της δεν βρίσκεται μόνο στην κατασκοπική πλοκή, αλλά στην αμφισημία της: στην ιστορία των μυστικών υπηρεσιών, το κρίσιμο ερώτημα που δεν είναι πάντα ποιος είπε την αλήθεια, αλλά ποιος πίστεψε ποιον.

The Spy, Netflix, 6 επεισόδια, με τον Sacha Baron Cohen στον ρόλο του Eli Cohen. Η σειρά βασίζεται στην ιστορία του Eli Cohen, του Ισραηλινού πράκτορα της Μοσάντ που διείσδυσε στα υψηλά κλιμάκια της Συρίας τη δεκαετία του 1960.
Η υπόθεσή του συνδέεται με τις αραβοϊσραηλινές συγκρούσεις πριν από τον Πόλεμο των Έξι Ημερών και με τον ρόλο που μπορεί να παίξει ένας άνθρωπος μέσα στο εχθρικό σύστημα.

Munich — ταινία, Prime Video/ διαθέσιμο για ενοικίαση ή αγορά
Η ταινία του Στίβεν Σπίλμπεργκ ξεκινά από τη σφαγή των Ισραηλινών αθλητών στους Ολυμπιακούς του Μονάχου το 1972.
Το πραγματικό της θέμα είναι η συνέχεια: η εκδίκηση, η αντιτρομοκρατία, η Μοσάντ και το ηθικό κόστος μιας κρατικής απάντησης που κινείται στο σκοτάδι.

The Red Sea Diving Resort — ταινία, Netflix
Η ταινία είναι εμπνευσμένη από τις μυστικές επιχειρήσεις μεταφοράς Εβραίων της Αιθιοπίας μέσω Σουδάν προς το Ισραήλ στις αρχές της δεκαετίας του 1980.
Συνδυάζει κατασκοπικό θρίλερ, Μέση Ανατολή, Αφρική, προσφυγικό και επιχειρήσεις της Μοσάντ. Χρειάζεται όμως να διαβαστεί ως χολιγουντιανή αναπαράσταση μιας πραγματικής ιστορίας — όχι ως πλήρης ιστορική αφήγηση.

5. Αυταρχισμός, πολιτική βία, προπαγάνδα και τραυματισμένες κοινωνίες

Nothing Is True and Everything Is Possible — Peter Pomerantsev, PublicAffairs, 256 σελ.
Το “Τίποτα δεν είναι αλήθεια και όλα είναι δυνατά” είναι ένα ταξίδι στην λαμπερή, σουρεαλιστική καρδιά της Ρωσίας του 21ου αιώνα: στις ζωές ολιγαρχών που πιστεύουν ότι είναι μεσσίες, επαγγελματιών δολοφόνων με ψυχή καλλιτεχνών, μποέμ σκηνοθετών θεάτρου που έγιναν κουκλοθέτες του Κρεμλίνου, αιρέσεων σούπερ μοντέλων, μεταμοντέρνων δικτάτορων και επαναστατών-πλέιμποϊ. Πρόκειται για έναν κόσμο που ξεχειλίζει από νέο πλούτο και νέα εξουσία, που αλλάζει τόσο γρήγορα ώστε καταστρέφει κάθε αίσθηση πραγματικότητας, όπου η ζωή θεωρείται μια στροβιλισμένη, λαμπερή μεταμφίεση, στην οποία οι ταυτότητες μπορούν να εναλλάσσονται και όλες οι αξίες είναι μεταβλητές. Είναι ένας εντελώς νέος τύπος κοινωνίας, όπου τίποτα δεν είναι αληθινό και όλα είναι δυνατά –ωστόσο, αποτελεί επίσης το έδαφος για μια νέα μορφή αυταρχισμού, που δεν βασίζεται στην καταπίεση, αλλά στην απληστία και στον πειρασμό.

The Jakarta Method — Vincent Bevins, PublicAffairs, 320 σελ.
Η ιστορία των αντικομμουνιστικών σφαγών στην Ινδονησία τη δεκαετία του 1960 και της διεθνούς τους διάστασης.
Το βιβλίο συνδέει Ψυχρό Πόλεμο, ΗΠΑ, Λατινική Αμερική και παγκόσμιο αντικομμουνισμό, φωτίζοντας μια πλευρά της μεταπολεμικής ιστορίας που σπάνια βρίσκεται στο κέντρο της δημόσιας μνήμης.

Say Nothing: A True Story of Murder and Memory in Northern Ireland — Patrick Radden Keefe, William Collins, 560 σελ.
Το βιβλίο του Patrick Radden Keefe επιστρέφει στη Βόρεια Ιρλανδία των ταραχών, με αφετηρία την απαγωγή και δολοφονία της Jean McConville το 1972.
Δεν είναι μόνο true crime ούτε απλώς ιστορία του IRA αλλά βιβλίο για τη μνήμη, τη σιωπή, την πολιτική βία και το πώς ένας εμφύλιος χαμηλής έντασης συνεχίζει να ζει μέσα σε οικογένειες, γειτονιές και μεταγενέστερες ενοχές.

Say Nothing — μίνι σειρά, Disney+

Η μίνι σειρά των FX/Hulu βασίζεται στο βιβλίο του Patrick Radden Keefe και έχει 9 επεισόδια.

Escape from Camp 14 — Blaine Harden, Pan Macmillan, 288 σελ.
Η ιστορία απόδρασης από στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας στη Βόρεια Κορέα.
Το βιβλίο χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση λόγω συζητήσεων γύρω από λεπτομέρειες της μαρτυρίας, αλλά παραμένει αφορμή για να μιλήσει κανείς για ένα από τα πιο κλειστά και βίαια καθεστώτα του πλανήτη.

The Dissident — ντοκιμαντέρ, Google Play/ διαθέσιμο για ενοικίαση ή αγορά
Το ντοκιμαντέρ αφορά τη δολοφονία του Σαουδάραβα δημοσιογράφου Jamal Khashoggi στο προξενείο της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη.
Είναι σχεδόν αυτονόητη πρόταση για το jaj: δημοσιογραφία, αυταρχική εξουσία, διεθνείς σχέσεις, παρακολούθηση και η βία που μπορεί να ασκήσει ένα κράτος πολύ μακριά από τα σύνορά του.

A Taxi Driver — ταινία, μόνο σε DVD

Η ταινία βασίζεται στην εξέγερση της Γκουανγκτζού στη Νότια Κορέα το 1980 και στον Γερμανό δημοσιογράφο Jürgen Hinzpeter.
Ένας ταξιτζής και ένας ξένος ρεπόρτερ γίνονται μάρτυρες μιας καταστολής που το καθεστώς θα προτιμούσε να μείνει αόρατη. Μια ταινία για τη δημοσιογραφία ως πράξη διάρρηξης της σιωπής.

6. Γενοκτονίες, αποικιοκρατία και η διεθνής αδράνεια

Quo Vadis, Aida? — ταινία, Cinobo
Η ταινία επιστρέφει στη Σρεμπρένιτσα, το 1995, μέσα από την ιστορία μιας μεταφράστριας των Ηνωμένων Εθνών.
Το πραγματικό της θέμα είναι η αποτυχία της διεθνούς προστασίας: τι σημαίνει «ουδέτερη» παρουσία όταν μπροστά σου εξελίσσεται μια σφαγή; Δύσκολη, αλλά απαραίτητη πρόταση.

The Killing Fields — ταινία, μόνο σε DVD
Η ταινία βασίζεται στην εμπειρία του Καμποτζιανού δημοσιογράφου Dith Pran και του Αμερικανού Sydney Schanberg την εποχή των Ερυθρών Χμερ.
Είναι ταινία για τη γενοκτονία στην Καμπότζη, αλλά και για τη δημοσιογραφία, την ενοχή της επιβίωσης και την αδυναμία του κόσμου να αντιληφθεί εγκαίρως το μέγεθος μιας καταστροφής.

First They Killed My Father — ταινία, Netflix
Η ταινία της Angelina Jolie βασίζεται στη μαρτυρία της Loung Ung για την παιδική της ηλικία υπό το καθεστώς των Ερυθρών Χμερ στην Καμπότζη.
Δίπλα στο The Killing Fields, μεταφέρει το ίδιο ιστορικό τραύμα από άλλη οπτική γωνία: όχι μέσα από τον ξένο δημοσιογράφο, αλλά μέσα από το βλέμμα ενός παιδιού που βλέπει την οικογένεια, τη χώρα και τη γλώσσα της καθημερινότητας να καταρρέουν.

Hotel Rwanda — ταινία, μόνο σε DVD
Η ταινία αναφέρεται στη γενοκτονία της Ρουάντα το 1994 μέσα από την ιστορία του Paul Rusesabagina.
Χρειάζεται προσοχή στο συνοδευτικό σημείωμα, επειδή η δημόσια εικόνα του Rusesabagina έχει αμφισβητηθεί μεταγενέστερα. Παρ’ όλα αυτά, ως κινηματογραφική αφορμή παραμένει ισχυρή για να μιλήσει κανείς για τη διεθνή αδράνεια μπροστά στη γενοκτονία.

The Battle of Algiers — ταινία, μόνο σε DVD (Criterion Collection)

Το κλασικό φιλμ του Gillo Pontecorvo ανασυνθέτει τον πόλεμο της Αλγερίας και τη σύγκρουση του FLN με τη γαλλική αποικιακή εξουσία.
Είναι από τις πιο σημαντικές πολιτικές ταινίες για την αποικιοκρατία, τον αστικό ανταρτοπόλεμο, τα βασανιστήρια και την αντιεξέγερση. Καθόλου «εύκολη» πρόταση, αλλά απολύτως καίρια.

7. Πυρηνική εποχή: επιστήμη, εξουσία, καταστροφή

Ο θρίαμβος και η τραγωδία του Ρόμπερτ Οπενχάιμερ — Kai Bird & Martin J. Sherwin, Τραυλός, 866 σελ.
Η βιογραφία στην οποία βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό η ταινία Oppenheimer.
Το βιβλίο συνδέει το Manhattan Project, την κατασκευή της ατομικής βόμβας, τον Ψυχρό Πόλεμο και τον Μακαρθισμό. Είναι ιστορία επιστήμης, αλλά κυρίως ιστορία εξουσίας: τι συμβαίνει όταν η ανθρώπινη ευφυΐα παράγει ένα όπλο που αλλάζει την έννοια του μέλλοντος.

Oppenheimer — ταινία, Prime Video/ διαθέσιμο για ψηφιακή ενοικίαση ή αγορά

Η ταινία του Christopher Nolan επιστρέφει στον Ρόμπερτ Οπενχάιμερ και στη γέννηση της πυρηνικής εποχής.
Πέρα από το βιογραφικό της ενδιαφέρον, λειτουργεί ως πολιτικό ερώτημα: ποιος ελέγχει την τεχνολογία όταν η τεχνολογία έχει ήδη ξεπεράσει την πολιτική και ηθική φαντασία εκείνων που τη δημιούργησαν;

Τσέρνομπιλ: Ένα χρονικό του μέλλοντος — Svetlana Alexievich, Πατάκης, 344 σελ.
Μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν την πυρηνική καταστροφή του 1986.
Το Τσέρνομπιλ δεν είναι εδώ μόνο ένα τεχνολογικό δυστύχημα, αλλά ένα καθεστώς αλήθειας που κατέρρευσε: ψέμα, φόβος, σιωπή, θυσία και αδυναμία μιας αυτοκρατορίας να πει στους πολίτες της τι πραγματικά συνέβη.

Chernobyl — σειρά, HBO Max/ Nova (Vodafone TV / Nova On Demand)/ Apple TV διαθέσιμο για ενοικίαση ή αγορά
Η σειρά ανασυνθέτει την έκρηξη στον πυρηνικό σταθμό του Τσερνόμπιλ και τη διαχείριση της καταστροφής από τη σοβιετική εξουσία.
Είναι ίσως η πιο καθαρή τηλεοπτική απεικόνιση του πώς το κρατικό ψέμα σκοτώνει: όχι μόνο επειδή αποκρύπτει την αλήθεια, αλλά επειδή υποχρεώνει ολόκληρη την κοινωνία να ζει μέσα σε αυτήν.