Το 8kun είναι μια από τις πιο αμφιλεγόμενες πλατφόρμες του παγκόσμιου web, όχι μόνο λόγω του ακραίου περιεχομένου που έχει κατά καιρούς φιλοξενήσει, αλλά επειδή δείχνει πώς οι περιθωριακές ψηφιακές κοινότητες μπορούν να λειτουργήσουν ως θερμοκήπια πολιτικής συνωμοσιολογίας. Η ιστορία του —μετονομασίες, αποβολές από παρόχους, σύνδεση με μαζικές δολοφονίες και οργανική σχέση με τη μυθολογία της QAnon— αποτυπώνει τη διαδρομή από το fringe internet στη δημόσια πολιτική επιρροή.
Μια περιήγηση στην πλατφόρμα δεν αποκαλύπτει μόνο έναν χώρο ακραίων αναρτήσεων, αλλά ένα ολόκληρο οικοσύστημα, όπου ο αντισημιτισμός, ο ρατσισμός, η σεξουαλική παρακμή, οι θεωρίες συνωμοσίας και η πολιτική φαντασίωση συγκατοικούν και αλληλοτροφοδοτούνται. Αυτό ακριβώς κάνει το 8kun κάτι περισσότερο από μια σκοτεινή γωνιά του διαδικτύου: το μετατρέπει σε μελέτη περίπτωσης για τη σύγχρονη ψηφιακή παραπληροφόρηση.
Η διαδρομή του 8kun
Το 8kun θυμίζει, ως προς τη μορφή και τη λειτουργία του, τα ανώνυμα forums της προ-social media εποχής. Με αυτή την ονομασία εμφανίζεται στο διαδίκτυο από τον Νοέμβριο του 2019, ύστερα από μια διαδοχή αλλαγών ταυτότητας και τεχνικών μετακινήσεων που αντανακλούν τη φήμη και το περιεχόμενό του. Η πορεία του συνδέθηκε επί χρόνια με ακραίο ρατσιστικό και αντισημιτικό λόγο, νεοναζιστικές αναφορές, βίαιο εξτρεμισμό και, σε ορισμένες περιπτώσεις, με κείμενα δραστών μαζικών δολοφονιών στις ΗΠΑ.
Η πιο γνωστή τομή ήρθε τον Αύγουστο του 2019, μετά το μακελειό στο Ελ Πάσο, όταν ο δράστης είχε αναρτήσει στην τότε εκδοχή της πλατφόρμας ένα μανιφέστο μίσους κατά των ισπανόφωνων και της μετανάστευσης. Λίγο αργότερα, το site έχασε ξανά την τεχνική του υποστήριξη και βρέθηκε εκτός σύνδεσης, πριν επανεμφανιστεί λίγους μήνες μετά ως 8kun. Αυτή η αλληλουχία αποβολών, διακοπών και επανεκκινήσεων δεν είναι μια δευτερεύουσα λεπτομέρεια της ιστορίας του· είναι μέρος της ίδιας της φυσιογνωμίας του. Δείχνει πώς τέτοιες πλατφόρμες, ακόμη και όταν αποκόπτονται από βασικές υποδομές του δικτύου, επιδιώκουν να επανεμφανιστούν με νέα ονόματα και νέες τεχνικές διαδρομές.
Παρά τον περιθωριακό χαρακτήρα του, το 8kun δεν υπήρξε αόρατο. Αντίθετα, σε ορισμένες περιόδους είχε αξιοσημείωτη επισκεψιμότητα, στοιχείο που δείχνει ότι οι ψηφιακές κοινότητες του fringe internet δεν είναι κατ’ ανάγκην μικροσκοπικές ή ασήμαντες. Στο κέντρο αυτής της πορείας βρίσκεται ο Jim Watkins, ο αμερικανός διαχειριστής που συνδέθηκε επί χρόνια με την πλατφόρμα και με το ευρύτερο οικοσύστημα που αναπτύχθηκε γύρω της. Η παρουσία του έχει σημασία όχι μόνο για τη διοικητική ιστορία του site, αλλά και επειδή οδηγεί προς το επόμενο επίπεδο της ανάλυσης: τη σύνδεση του 8kun με την πολιτική μυθολογία της QAnon και τη διαρροή της από το ψηφιακό περιθώριο στη δημόσια σφαίρα.
Κατάδυση στο σκοτάδι του 8kun
Την πλατφόρμα 8kun δεν θα τη βρεις στο Google, καθώς είναι αποκλεισμένη από τις μηχανές αναζήτησής του. Επίσης, δεν έχει σελίδα στο Facebook, αφού έχει αποβληθεί και από εκεί. Στα ενδότερά της φτάνεις μόνο μέσω της αρχικής της σελίδας. Mπαίνοντας, συναντήσαμε περισσότερες από 500 ομάδες συζητήσεων. Σε όλες, χρειάζεται κωδικός για να ποστάρεις και να λάβεις μέρος στην κουβέντα, ο οποίος σου παρέχεται με συνοπτικές διαδικασίες. Επιλέξαμε να μη τον χρησιμοποιήσουμε, αφού δεν χρειαζόταν για να έχουμε το «δείγμα γραφής» της πλατφόρμας (μπορείς να διαβάσεις ελεύθερα τα πιο πολλά από τα σχόλια). Ξεκινήσαμε από μια ομάδα με περισσότερα από 165.000posts, η οποία είναι αφιερωμένη στην πολιτική, με τα περίεργα αρχικά pnd (paroxysmal nocturnal dyspnoea, παροξυσμός νυχτερινής δύσπνοιας). Εκεί αντιληφθήκαμε αμέσως τις βασικές της κατευθύνσεις, αφού κάτω από το εικονίδιο που περιέχει τον κωδικό, υπάρχει γραμμένο το μότο my greatest dream is a world without jews.
Δεν χρειαζόταν τίποτε άλλο για να καταλάβουμε τί άτομα μετείχαν σε τέτοιες συζητήσεις, βλέποντας post με σβάστικες και το λογότυπο των SS, που κατέληγαν στον χαιρετισμό «Heil Hitler». Στη συνέχεια, διαβάσαμε σχόλια για την ανωτερότητα της λευκής φυλής και αποσυρθήκαμε, για να συνεχίσουμε την περιήγηση.
Τότε, ξεκίνησαν τα διαδοχικά σοκ: πέρα από τις πολλές πορνογραφικές σελίδες και την ομάδα συζητήσεων των.. μισογύνηδων, βρήκαμε και αρκετές με -τουλάχιστον- ακραίες σεξουαλικές προτιμήσεις (διαβολικές πόρνες, BDSM, κοπρολάγνοι, αφέντρες, σφιχτοδεμένοι γυμνοί σκλάβοι, σεξουαλικά βοηθήματα που προκαλούν πόνο, άνδρες που έψαχναν νεαρά κορίτσια για sex με μωρουδιακές πάνες). Το χειρότερο είναι ότι βρήκαμε και δημοφιλείς παιδοφιλικές, με περισσότερα από 520.000 post και ονομασίες όπως «Adult Baby» και «BoyPussy». Παρακάτω, η θεματολογία «μαλάκωσε»: αστρολογία, παραψυχολογία, μεταφυσική, σελίδες κατά του Bill Gates που θέλει να εξαφανίσει το 15% της ανθρωπότητας μέσω εμβολίων, μυστικισμοί, ομάδες υπέρ της οπλοκατοχής και άλλα πολλά υπέρ του ακραίου συντηρητισμού και της συνομωσιολογίας. Στον αντίποδα, υπάρχουν και αρκετές φυσιολογικές σελίδες δίχως κάτι μεμπτό, αφιερωμένες στην υγεία και τη διατροφή, στα videogames, στον μηχανοκίνητο αθλητισμό και στα σπορ. Ολοκληρώσαμε την περιήγησή μας scrollάροντας ως κάτω, όπου μας περίμεναν banners γεμάτα εκπλήξεις…
Από τον καφέ στον Αϊζενχάουερ και τους Q
Το banner με τις πιο πολλές παρουσίες αφορά στην πώληση του «kuncoffee», τον οποίο μπορείς να παραγγείλεις ηλεκτρονικά. Ακολούθως, πολύ συχνά (ακόμη και στις πιο σκληροπυρηνικές πορνογραφικές σελίδες) εμφανίζεται ένα εικονίδιο με τη φωτογραφία του Donald Trump, που παραπέμπει στον επίσημο διακτυακό του τόπο. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι συναινεί ο ίδιος ή το επιτελείο του στην παρουσίαση αυτή, αφού κάθε διαχειριστής έχει τη δυνατότητα να εγγράψει στην πλατφόρμα του όποιο banner θέλει, άσχετα αν έχει άδεια γι αυτό ή όχι. Στην εικόνα εμφανίζεται ο πρόεδρος των ΗΠΑ να γράφει σε ένα διαχωριστικό (το τείχος του Μεξικό;) μια φράση που αρχίζει με το γράμμα «Q». Οι απορίες μας, σε συνδυασμό με τη φωτογραφία που φαίνεται επεξεργασμένη, αυξήθηκαν όταν στο κάτω μέρος του banner είδαμε το link που οδηγεί στην ιστοσελίδα Super PAC «αφοπλισμός του βαθέος κράτους».
Στα ενδότερά της, διαβάσαμε τα κάτωθι: το 1961, στον αποχαιρετιστήριο λόγο του ως 34ος πρόεδρος των ΗΠΑ, ο Dwight Eisenhower έδωσε μια κρυπτογραφημένη εντολή σε κάποιους στρατιωτικούς να επέμβουν και να σώσουν την κατάσταση όταν η διαφθορά του «deep state» των ΗΠΑ φτάσει σε δρόμο χωρίς επιστροφή και η εντολή αυτή ισχύει διαχρονικά (για να είναι πειστική, η ιστοσελίδα παρέχει και 16 λεπτά αυτής της ομιλίας στο youtube). Από τότε, υποτίθεται ότι κάποιοι εργάζονται μυστικά γι αυτόν τον σκοπό και η κάθαρση θα ολοκληρωθεί με την επιβολή στρατιωτικής δικτατορίας. Τα ερωτήματά μας για τη «σχέση» του τωρινού προέδρου με όλο αυτό δεν θα έπαιρναν απάντηση, αν δεν βλέπαμε ένα πράσινο εικονίδιο με ευμεγέθες το γράμμα «Q» στο κέντρο του, που καλούσε τους επισκέπτες του 8kun να λάβουν μέρος σε επαναλαμβανόμενες ανά τακτά διαστήματα διαδικτυακές πολιτικές συζητήσεις με πέντε κύριους συντονιστές. Σε όλες, ένας από αυτούς είναι ο Jim Watkins, που οι αποχρώσες ενδείξεις τον δείχνουν ως τον «κύριο Q», τον πνευματικό ηγέτη της ομάδας QAnonymus (QAnon).
QAnon – η «μπαρούφα» ανεβαίνει επίπεδο
H ομάδα αυτή βρίσκεται στην επικαιρότητα, προσπαθώντας να παίξει ρόλο στις επικείμενες εκλογές των ΗΠΑ. Αναφέρουμε σε τίτλους τα πιστεύω της: υπέρμαχοι της λευκής φυλής και ρατσιστές, αντισημίτες και αρνητές του Ολοκαυτώματος, υποστηρικτές μιας στρατιωτικής δικτατορίας, ο κορονοϊός μεταδίδεται μέσω του δικτύου 5G, σχεδόν όλοι οι πρώην πρόεδροι των ΗΠΑ από τη δεκαετία του ’80 ως πρόσφατα και οι πιο σημαντικοί υφιστάμενοί τους είναι σατανιστές και παιδόφιλοι, ο Bill Gates με τη συνδρομή και άλλων υπερπλούσιων θέλει να μειώσει τον παγκόσμιο πληθυσμό, οι μεγάλες αλυσίδες εστιατορίων απαγάγουν και πουλάνε παιδιά σε παιδεραστές (pizzagate). Εκτιμάται πως ο αριθμός τους προσεγγίζει τα 450.000 άτομα, ενώ τα social media έχουν διαγράψει 150.000 λογαριασμούς τους, εξαιτίας των απόψεών τους. Έχουν ως συμπαθούντες περισσότερους από 75 γερουσιαστές και στις κάλπες του Νοεμβρίου θα εκλεγεί σίγουρα ένα μέλος τους στο Κογκρέσο. Ακόμη, για να αμβλύνουν την εικόνα τους έχουν εισχωρήσει στην ομάδα #SaveTheChildren, αδιαφορώντας για το γεγονός ότι στην κύρια πλατφόρμα επικοινωνίας τους φιλοξενούνται παιδεραστές. Το FBI τους παρακολουθεί και τους έχει χαρακτηρίσει ως «πιθανούς τρομοκράτες», αφού το όνειρό τους για δικτατορία στρέφεται κατά του Συντάγματος. Οι «ιδέες» τους έχουν αρχίσει να αποβιβάζονται στην Ευρώπη, βρίσκοντας ευήκοα ώτα στη Βρετανία, στη Γαλλία, στην Ιταλία και στη Γερμανία. Όλοι αυτοί πιστεύουν ότι ο τωρινός πρόεδρος των ΗΠΑ είναι μαζί τους και εργάζεται μυστικά ενάντια στο βαθύ κράτος, με αφορμή φράσεις και κινήσεις του σε ανύποπτο χρόνο. Όσο για εκείνον, που έχει πληροφορηθεί τη στήριξή τους, δεν αντιδρά…
Ο απρόσεκτος Donald
Έχουν γραφτεί πολλά για τις απόψεις του τωρινού προέδρου των ΗΠΑ, τα οποία είναι γνωστά και δεν θα τα επαναλάβουμε. Ο ίδιος, με ένα retweet του σε σχόλιο προερχόμενο από τους QAnon που ανέφερε πως ο αντίπαλός του Jo Biden συνωμότησε για να δολοφονηθούν Αμερικανοί κομάντος, ώστε να κουκουλωθεί ο «ψεύτικος» θάνατοςτου Osama Bin Laden, έδωσε την αφορμή να συζητηθεί η όποια σχέση του με εκείνους. Στα πρώτα σχόλια για την αντίδρασή του, είπε απλά πως «άφησα τον κόσμο να κρίνει». Σε ένα από τα πιο δύσκολα βράδια του ανθρώπου που φαίνεται να μην ακολουθεί πολιτικούς κανόνες, βρέθηκε απέναντι στη δημοσιογράφο Savannah Guthrie του ΝΒC, που τον πίεσε για να λάβει απαντήσεις για το θέμα.
Οι τοποθετήσεις του ήταν χαρακτηριστικές της αμηχανίας, στην οποία περιήλθε. «Είναι ένα κίνημα ανθρώπων που αγαπούν την πατρίδα και είναι πάρα πολύ εναντίον της παιδεραστίας», είχε ήδη δηλώσει, αγνοώντας προφανώς τη γειτνίαση του μορφώματος αυτού με τους παιδόφιλους και τους Nazi. Στη συνέντευξη ζορίστηκε ακόμη περισσότερο, όταν η δημοσιογράφος τον ρώτησε αν καταδικάζει αυτήν την περιθωριακή ομάδα, που σπέρνει θεωρίες συνωμοσίας. Απάντησε πως «δεν γνωρίζει τίποτε για τους QΑnon και τα περί συνομωσιολογίας, για τα οποία τους κατηγορούν, δεν σημαίνει οπωσδήποτε ότι ισχύουν». Στο τέλος, αφού απέφυγε να τους στηλιτεύσει, υποσχέθηκε αόριστα πως «θα μελετήσει το θέμα». Προφανώς, ο τωρινός πρόεδρος των ΗΠΑ κράτησε αυτή τη στάση για να μη χάσει τις ψήφους των «Q», που ίσως να είναι πολύτιμοι στην εκλογική αναμέτρηση που έρχεται. Επίσης, κάποιες φορές χαϊδεύει έμμεσα τα αυτιά των συνωμοσιολόγων, παίζοντας με τις λέξεις. Για παράδειγμα, όταν αναφέρεται στον προηγούμενο πρόεδρο των ΗΠΑ τον ονομάζει Μπαράκ Χουσεΐν Ομπάμα, αφήνοντας τη φαντασία των προβληματικά σκεπτόμενων να καλπάσει. Όμως, δεν ξέρει (ή δεν θέλει να ξέρει) πως ο τυχοδιωκτισμός στην πολιτική είναι ένα επικίνδυνο παιχνίδι, που τελειώνει δίχως νικητές…
Mη χαμογελάτε. Το ίδιο έκαναν το 1920 και οι Γερμανοί, βλέποντας μια δράκα γελοίων να φοράνε στρατιωτικές στολές και να παρελαύνουν στους δρόμους, με τον βηματισμό της χήνας. Εικοσιπέντε χρόνια αργότερα, ύστερα από τον χαμό 60 εκατομμυρίων ανθρώπων, δεν γελούσε κανένας…
*Πληροφορίες αντλήθηκαν από έρευνα του συντάκτη, τις εφημερίδες Guardian και New York Times
